Ấn Độ - sự thần kỳ của nông nghiệp

Có thể nói, Ấn  Độ được thiên nhiên ban tặng một diện tích đồng bằng rộng lớn mà không một quốc gia nào trên thế giới có được. Chỉ riêng đồng bằng sông Ấn -  Hằng đã có diện tích khoảng 775.000 Km2, với điều kiện tự nhiên rất thuận lợi, tạo nên một khu vực nông nghiệp rộng lớn và trù phú, được coi là vựa lúa và các loại cây lương thực khác. Trong đà phát triển của công nghiệp, du lịch và dịch vụ …, nông nghiệp Ấn Độ vẫn là một ngành kinh tế quan trọng, đóng góp 22 % cho GDP và 16 % doanh thu xuất khẩu, đảm bảo cuộc sống cho hơn 60% dân cư.

Tuy vậy, nếu nhìn lại lịch sử, kể từ sau khi giành được độc lập (15/08/1947)  Ấn Độ phải liên tục đối phó với nạn đói, nặng nề nhất là các năm 1950, 1956 và gần đây nhất là năm 1977 .

Các nhà khoa học Ấn Độ được trao sứ mệnh thực hiện bước ngoặt trong sản xuất nông nghiệp với mục tiêu đáp ứng nhu cầu lương thực cho gần một tỷ người, loại bỏ vĩnh viễn nạn đói ra khỏi đời sống xã hội. Như vậy, cuộc  “ Cách mạng xanh’’ lần thứ nhất được bắt đầu vào năm 1963 với việc thực hiện chương trình khai hoang, phục hoá, xây dựng hệ thống thuỷ nông … đặc biệt là việc  tạo ra những giống lúa và cây trồng có năng suất cao. Diện tích cây lương thực không ngừng tăng, từ 116 triệu ha năm 1960 lên 170 triệu ha năm 1990 và 190 triệu ha năm 1995. Từ năm 1983, Ấn Độ phát động cuộc cách mạng xanh lần thứ hai nhằm tăng năng suất nông nghiệp, cải thiện tốc độ tăng trưởng và tăng cường sức cạnh tranh của ngành này. Cuộc cách mạng xanh lần thứ hai đặt ra mục tiêu thay đổi về chất trong sản xuất nông nghiệp, bằng việc tiếp tục tạo ra các loại giống và cây trồng có năng suất cao, có khả năng chống dịch bệnh, thích nghi với điều kiện khí hậu, chất lượng tốt, đồng thời áp dụng đồng bộ các biện pháp công nghệ và kỹ thuật canh tác mới mà việc quan trọng hàng đầu là quản lý và điều phối nguồn nước tưới .

Nhờ vậy, năm 1984 Ấn Độ đã căn bản tự giải quyết được nhu cầu lương thực, chấm dứt nạn đói. Sản lượng lương thực đã không ngừng tăng, từ 120 triệu tấn những năm 1960 lên 210 triệu tấn hiện nay. Từ một quốc gia đông dân, sản lượng lương thực bấp bênh, cuộc cách mạng xanh như một phép lạ đã biến Ấn Độ thành nước xuất khẩu gạo thứ hai thế giới với hơn 5 triệu tấn năm 2005. 

Sẽ là chưa đầy đủ nếu ta không nhắc đến một cuộc cách mạng khác: cuộc cách mạng trắng nhằm tạo ra bước ngoặt trong chăn nuôi mà sản phẩm là sữa và trứng. Cũng bắt đầu từ việc lai tạo giống mới, Ấn Độ đã tạo ra giống trâu Mu-ra nổi tiếng, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt, cho năng suất sữa và lượng đạm cao. Sản lượng sữa hàng năm tăng 6 % không những thỏa mãn nhu cầu trong nước mà còn biến Ấn Độ thành nước sản xuất sữa hàng đầu thế giới, từ 17 triệu tấn năm 1951 lên 96,1 triệu tấn năm 2006. Đến Ấn Độ, người ta sẽ rất ngạc nhiên bởi những nguời nghèo nhất, thậm chí những người ăn xin cũng có thể được uống chè sữa. Bữa ăn của nhiều người Ấn, nhất là người nghèo, bao gồm món bánh bột mỳ tự chế (Chapati) hoặc cơm ăn với hành sống, khoai tây nghiền, đậu nấu Cari, ớt xanh …đạm bạc nhưng ngon miệng và đủ dinh dưỡng. Với một nước đông dân như Ấn Độ, đảm bảo an ninh luơng thực là vấn đề đại sự của quốc gia mà trọng trách đặt lên ngành nông nghiệp.

Tuy vậy, cũng phải  nói đến một số bất cập của ngành nông nghiệp ấn Độ. Trong khi GDP những năm gần đây tăng trung bình trên 7 % thì tăng trưởng của ngành nông nghiệp chỉ ở mức trên 2% ; vì vậy năng suất lao động trong khu vực nông nghiệp thấp, sức cạnh tranh yếu … . Điều đáng nói là canh tác nông nghiệp phần lớn trông chờ vào nguồn  nước  do mùa mưa đem lại. Mùa  mưa, cũng là mùa gieo hạt và trồng cấy, thường bắt đầu từ tháng 6 và kết thúc vào đầu tháng 9 hàng năm. Khi mùa mưa xê dịch, đến sớm hay muộn, luợng mưa ít thì sản xuất nông nghiệp cũng sẽ bị ảnh hưởng. Mùa mưa năm 2009 đến chậm 3 tuần, lượng mưa lại ít hơn trung bình từ 50- 60 % tạo ra hạn hán nặng trên diện rộng. Người ta làm đủ mọi cách để cầu mưa và chỉ trong vòng hơn 1 tháng đã có 20 người nông dân tự tử vì tuyệt vọng. Họ tìm đến cái chết vì cùng quẫn, không nhìn thấy tương lai của vụ mùa sau.

Như vậy, đối với nông nghiệp, nguồn nước tưới là điều kiện vô cùng quan trọng, với Ấn Độ thậm chí là yếu tố hàng đầu. Tại diễn văn kỷ niệm ngày Độc lập (15 /08/2009) Thủ tướng  Monmohan Singh đã phải kêu gọi toàn dân tiết kiệm nước. Hiện nay chính phủ đang có những dự án nhằm chuyển lượng nước dư thừa ở phía Bắc sang phía Tây, nối 14 con sông lớn ở vùng núi Hymalaya với 17 con sông ở miền Nam và xây dựng một con kênh đào 2.500 km cung cấp nước cho miền Tây và Tây- Nam. Khi dự án này hoàn thành, sản lượng lương thực của Ấn Độ có thể tăng gấp đôi hiện nay. Trước mắt, những người nông dân Ấn Độ còn lao động nhọc nhằn vào nghèo khó được hưởng hỗ trợ của chính phủ từ các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn và chính sách điều chỉnh giá nông nghiệp.

Người  ta đã đưa ra những dự báo kỳ vọng về kinh tế Ấn Độ trong tương lai, trong đó có sự góp mặt của ngành nông nghiệp, với sản lượng 450 triệu tấn lương thực / năm, vào năm 2050.